Polskie starsze siewniki i części do nich. Proste maszyny, które nadal sieją

Starsze polskie siewniki nadal pracują w wielu gospodarstwach. Nie mają rozbudowanej elektroniki, komputerów ani skomplikowanych systemów sterowania, ale mają coś, co rolnicy bardzo cenią: prostą budowę, tanią obsługę i możliwość naprawy we własnym warsztacie. Dobrze przygotowany stary siewnik potrafi siać równo i bez problemu zrobić sezon. Najczęściej spotykane są siewniki zbożowe takich marek i typów jak Poznaniak, Meprozet, Famarol, Polonez, Mazur, S043, S052, S061 i inne starsze konstrukcje produkowane przez polskie zakłady. W wielu gospodarstwach stoją od lat, czasem po kilku remontach, ale dalej są potrzebne. Szczególnie tam, gdzie liczy się prostota, mały koszt utrzymania i łatwy dostęp do części.

Rolnicy często mówią: „stary polski siewnik może nie wygląda, ale swoje zrobi”. I coś w tym jest. W tych maszynach nie chodzi o wygląd, tylko o stan aparatów wysiewających, redlic, przewodów, napędu i regulacji. Jeżeli te elementy są sprawne, siewnik może nadal pracować bardzo dobrze. Najważniejszym elementem jest aparat wysiewający. To on decyduje, ile ziarna trafi do gleby. W starszych polskich siewnikach trzeba sprawdzać rolki wysiewające, wałki, denka, zasuwy, przekładnie i dźwignie regulacyjne. Jeżeli rolki są zużyte, denka wyrobione albo zasuwy nie domykają się równo, norma wysiewu może się rozjechać. Wtedy siewnik niby pracuje, ale na polu widać pasy, braki albo zbyt gęsty wysiew.

Duże znaczenie mają redlice. W starszych maszynach często są już mocno zużyte, pogięte albo mają luzy na mocowaniach. Taka redlica nie utrzyma równej głębokości. Jedno ziarno trafi płycej, drugie głębiej, a później wschody są nierówne. Dlatego przed sezonem warto obejrzeć każdą redlicę osobno, a nie tylko rzucić okiem na cały siewnik z daleka.

Przewody nasienne też potrafią narobić problemów. Stare gumowe lub plastikowe rurki często pękają, twardnieją albo zapychają się kurzem i resztkami ziarna. Jeden niedrożny przewód oznacza pusty rząd. Operator nie zawsze zauważy to od razu, a po wschodach jest już za późno. Jak mówi wielu mechaników: „w siewniku nie ma drobiazgów”. Mała sprężyna, tulejka, zasuwka, kołek czy łożysko może zdecydować o tym, czy maszyna będzie siała równo. W starszych polskich siewnikach właśnie takie drobne części często wymagają wymiany, bo przez lata pracy robią się luzy i przekłamania w ustawieniach.

Najczęściej poszukiwane części do starszych polskich siewników to redlice, stopki redlic, przewody nasienne, lejki, rolki wysiewające, wałki wysiewające, denka aparatów, zasuwy, sprężyny, łańcuchy, koła zębate, łożyska, tuleje, przekładnie, zagarniacze, koła napędowe, sprzęgła, znaczniki, śruby regulacyjne i elementy skrzyni nasiennej. Przy takich maszynach dużą zaletą jest to, że wiele części nadal można dostać bez większego problemu. Są też elementy zamienne pasujące do popularnych modeli, zwłaszcza do Poznaniaka i innych powszechnych siewników zbożowych. Trzeba jednak uważać, bo podobne części mogą różnić się wymiarem, mocowaniem albo wersją wykonania. Najlepiej porównać starą część z nową przed montażem.

Nie warto dobierać części wyłącznie „na oko”. Starsze polskie siewniki często były przez lata przerabiane, remontowane i składane z różnych wersji. Czasem maszyna ma ramę z jednego modelu, redlice z innego, a przekładnię po naprawie z jeszcze innej wersji. Dlatego przy zamówieniu dobrze jest znać model, szerokość roboczą, typ redlic i wymiary zużytej części.

Bardzo ważna jest próba kręcona. W starszych siewnikach tabela wysiewu może być tylko wskazówką. Po tylu latach pracy zużycie aparatów, luz na napędzie i różnice w ziarnie mogą sprawić, że rzeczywisty wysiew będzie inny niż w tabeli. Jak mówią rolnicy: „próba kręcona prawdę powie”. Warto ją zrobić przy każdym gatunku nasion, szczególnie przy drobnych nasionach i mieszankach.

Przed sezonem dobrze jest zacząć od dokładnego czyszczenia. Skrzynia nasienna powinna być pusta i sucha, aparaty wysiewające czyste, przewody drożne, a redlice bez ziemi i rdzy. Potem trzeba sprawdzić napęd, czyli łańcuchy, koła zębate, sprzęgła, wałki i łożyska. Jeżeli coś przeskakuje albo ma duży luz, siew nie będzie równy.

Warto też zwrócić uwagę na znaczniki. W starszych siewnikach często są pogięte, luźne albo źle ustawione. A dobry znacznik to równe przejazdy i brak nakładek. Nierówny przejazd oznacza później miejsca przesiane za gęsto albo pasy bez nasion. Po sezonie siewnik trzeba dobrze wyczyścić i zabezpieczyć. Resztki ziarna, zaprawa, kurz i wilgoć przyspieszają korozję. Aparaty wysiewające, redlice i skrzynia nasienna powinny być oczyszczone, a miejsca smarowania zakonserwowane. Maszyna trzymana pod dachem odwdzięczy się mniejszą liczbą problemów przy następnym siewie.

Starsze polskie siewniki mają jedną dużą przewagę: są zrozumiałe. Rolnik widzi, co się kręci, co podaje ziarno i gdzie może powstać problem. Nie trzeba komputera, żeby znaleźć zużytą redlicę, pęknięty przewód czy rozciągnięty łańcuch. Trzeba tylko poświęcić trochę czasu przed sezonem.

Taki siewnik może mieć swoje lata, ale jeśli jest zadbany, nadal jest wartościową maszyną. Dobre części, prosta regulacja i regularny przegląd sprawiają, że starszy polski siewnik może jeszcze długo pracować w gospodarstwie. Bo w siewie najważniejsze nie jest to, ile lat ma maszyna. Najważniejsze jest to, czy równo podaje ziarno i dobrze układa je w ziemi.